Każde obliczenie zapotrzebowania na ciepło zaczyna się od jednej liczby: projektowej temperatury zewnętrznej. To temperatura, przy której dom ma jeszcze utrzymać komfort w środku, a źródło ciepła ma dać radę bez pomocy. W Polsce zależy ona od strefy klimatycznej, w której stoi budynek.
Pięć stref i ich temperatury
Polska jest podzielona na pięć stref klimatycznych. Temperatury projektowe podaje krajowy załącznik do normy PN-EN 12831, a granice stref pochodzą z mapy znanej jeszcze z normy PN-82/B-02403.
| Strefa | Temperatura projektowa | Przykładowe miasta |
|---|---|---|
| I | −16 °C | Szczecin, Koszalin, Słupsk, Gdańsk, Gdynia |
| II | −18 °C | Poznań, Wrocław, Bydgoszcz, Zielona Góra, Elbląg |
| III | −20 °C | Warszawa, Łódź, Kraków, Katowice, Lublin, Rzeszów |
| IV | −22 °C | Olsztyn, Białystok, Łomża, Siedlce, Nowy Targ |
| V | −24 °C | Suwałki, Augustów, Zakopane |
Strefa III zajmuje największą część kraju. Strefy IV i V to północny wschód oraz góry.
Dlaczego nie średnia zima
Częste pytanie brzmi: skoro −20 °C zdarza się u nas kilka dni w roku, to po co dobierać do tego kocioł albo pompę ciepła? Odpowiedź jest prosta: właśnie po to, żeby w te kilka dni w domu nie było 15 °C.
Temperatura projektowa nie jest najniższą temperaturą, jaka może wystąpić. To wartość statystyczna, poniżej której temperatura spada rzadko i na krótko, a budynek przez swoją masę cieplną te krótkie spadki przetrzymuje.
Co to zmienia w praktyce
Moc potrzebna do ogrzania domu rośnie liniowo z różnicą temperatur między wnętrzem a otoczeniem. Dla pokoju o temperaturze 20 °C:
- w strefie I różnica wynosi 36 K,
- w strefie III — 40 K,
- w strefie V — 44 K.
Ten sam dom w Suwałkach potrzebuje więc około 22% więcej mocy niż w Szczecinie (44 / 36 ≈ 1,22). To nie jest drobna korekta: przy domu o zapotrzebowaniu 8 kW różnica wynosi prawie 2 kW.
Pompa ciepła i punkt biwalentny
Przy pompie ciepła powietrze–woda dochodzi jeszcze jedna rzecz: jej moc spada, gdy na zewnątrz robi się zimniej, a zapotrzebowanie domu w tym samym czasie rośnie. Temperatura, przy której obie linie się przecinają, to punkt biwalentny. Poniżej niego brakującą moc musi dać grzałka albo drugie źródło.
Dlatego przy doborze pompy patrzy się na jej moc przy temperaturze projektowej Twojej strefy, a nie na moc z nazwy modelu, mierzoną zwykle przy +7 °C.
Góry i granice stref
Na granicach stref i w terenie górskim o temperaturze decyduje wysokość nad poziomem morza, a nie sama mapa. Dom w dolinie i dom na zboczu tej samej gminy mogą mieć różne warunki. Jeśli budynek stoi blisko granicy strefy, bezpieczniej przyjąć strefę zimniejszą.